11 Incoterm için profesyonel açıklamalar, uygulamadan örnekler, satıcı/alıcı sorumluluk tabloları, en sık yapılan hatalar ve karar rehberi. İhracat ya da ithalat olsun, doğru teslim şeklini seçmek için ihtiyaç duyduğunuz tüm bilgiler bu sayfada.
| Kod | İsim | Türkçe | Mod | Satıcı Yükü | Özet |
|---|---|---|---|---|---|
| EXW | Ex Works | İş Yerinde Teslim | Tüm | Mal, satıcının tesisinde alıcının emrine hazır şekilde teslim edilir; taşıma, ihracat gümrüklemesi ve sonraki tüm süreçler alıcının sorumluluğundadır. | |
| FCA | Free Carrier | Taşıyıcıya Masrafsız Teslim | Tüm | Satıcı, ihracat gümrüklemesini tamamlayarak malı alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder. | |
| FAS | Free Alongside Ship | Gemi Yanında Masrafsız Teslim | Deniz | Mal, yükleme limanında geminin yanına getirilir; gemiye yükleme ve sonrası alıcının sorumluluğundadır. | |
| FOB | Free On Board | Gemiye Yüklemeli Teslim | Deniz | Mal, yükleme limanında gemiye yüklendiği anda risk alıcıya geçer; ihracat gümrüklemesi satıcıya aittir. | |
| CFR | Cost and Freight | Mal Bedeli ve Navlun Ödenmiş Teslim | Deniz | Satıcı, varış limanına kadar navlunu üstlenir; risk, mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. | |
| CIF | Cost, Insurance and Freight | Mal Bedeli, Sigorta ve Navlun Ödenmiş Teslim | Deniz | Satıcı, varış limanına kadar navlun ve asgari sigortayı üstlenir; risk, mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. | |
| CPT | Carriage Paid To | Taşıma Ödenmiş Teslim | Tüm | Satıcı, varış yerine kadar taşımayı üstlenir; risk, mal ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer. | |
| CIP | Carriage and Insurance Paid To | Taşıma ve Sigorta Ödenmiş Teslim | Tüm | Satıcı, varış yerine kadar taşıma ve geniş kapsamlı sigortayı üstlenir; risk, mal ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer. | |
| DAP | Delivered At Place | Belirlenen Yerde Teslim | Tüm | Satıcı, malı belirlenen varış yerinde boşaltılmaya hazır şekilde teslim eder; ithalat gümrüklemesi alıcıya aittir. | |
| DPU | Delivered at Place Unloaded | Boşaltılmış Olarak Belirlenen Yerde Teslim | Tüm | Satıcı, malı belirlenen varış yerinde boşaltarak teslim eder; risk, boşaltma tamamlandıktan sonra alıcıya geçer. | |
| DDP | Delivered Duty Paid | Gümrük Vergileri Ödenmiş Teslim | Tüm | Satıcı; ithalat gümrük vergileri dahil tüm maliyet ve süreçleri üstlenerek malı belirlenen varış yerinde teslim eder. |
4 soruyu cevapla — sana en uygun teslim şeklini önerelim.
Her terim için: tek cümle özet, gerçek hayat örneği, satıcı/alıcı sorumluluk tablosu, en sık yapılan hatalar ve ne zaman tercih edilmesi gerektiği.
Tüm taşıma modları · Sigorta: Zorunlu değil
Ankara'da üretilen 50 tonluk tekstil makinesi Bulgar alıcıya EXW Ankara Fabrika teslim şekliyle satılmıştır. Satıcı firma; makineyi paketler, fatura düzenler ve fabrika önünde alıcının emrine hazır hale getirir. Yükleme, ihracat gümrükleme, uluslararası taşıma ve sonraki tüm süreçler alıcı firma tarafından yürütülür.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Fabrikada teslim | ||
| İç taşıma | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Ana taşıma | ||
| Sigorta | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Varış depo teslim | ||
| Risk, mal satıcının tesisinde alıcının emrine hazır hale getirildiği anda alıcıya geçer. Yükleme sırasında oluşabilecek hasarlar alıcının sorumluluğundadır. | ||
Yurt içi benzeri alıcı (komşu ülkeler), Alıcının Türkiye'de temsilcisi varsa, Küçük hacimli B2B gönderiler
Yeni veya tanınmayan alıcı, Uzak ülke, İhracat gümrüğünü alıcının yapamayacağı durumlar
Tüm taşıma modları · Sigorta: Zorunlu değil (alıcının tercihine bağlıdır)
Bursa'da üretilen fren diskleri Almanya'ya konteyner ile sevk edilmektedir. Teslim şekli FCA Ambarlı Limanı olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; ürünleri Ambarlı Limanı'na taşır, ihracat gümrüklemesini tamamlar ve alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder. Konteynerin gemiye yüklenmesi, navlun ve varış limanına kadar olan süreçler alıcı firmanın sorumluluğundadır.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Limana taşıma | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Konteyner terminaline teslim | ||
| Gemiye yükleme | ||
| Ana taşıma (navlun) | ||
| Sigorta | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Risk, malın konteyner terminaline teslim edildiği anda alıcıya geçer. Gemideki taşıma sürecinde oluşabilecek hasarlar alıcının sorumluluğundadır. | ||
FCA Ambarlı Limanı gibi.
Konteyner ihracatı (FOB yerine tercih edilen), Karayolu/havayolu ihracatı, EXW yerine güvenli alternatif, Akreditifli işlemler
Dökme yük (FAS daha uygun), Alıcı ile teslim yeri ve zamanı net olarak belirlenememesi
Yalnız deniz/iç su yolu · Sigorta: Zorunlu değil
Zonguldak'tan İtalya'ya 5.000 ton dökme kömür sevk edilmektedir. Teslim şekli FAS Zonguldak Limanı olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; ürünü limanı sahasına taşır ve geminin yanına (rıhtıma) yığar. Gemiye yükleme süreci alıcı firmanın sorumluluğundadır.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme/yığma | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Limanda gemi yanına getirme | ||
| Gemiye yükleme | ||
| Ana taşıma | ||
| Sigorta | ||
| Varış limanında boşaltma | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Risk, malın rıhtımda gemi yanına yerleştirildiği anda alıcıya geçer. Yükleme sırasında oluşabilecek hasarlar alıcının sorumluluğundadır. | ||
Dökme yük ihracatı (kömür, tahıl, hurda), Özel vinç/ekipman gereken ağır yük
Konteyner taşımacılığı, Karayolu/havayolu, Küçük miktarlı gönderiler
Yalnız deniz/iç su yolu · Sigorta: Zorunlu değil (genellikle alıcı tarafından yapılır)
Mersin Limanı'ndan Hamburg'a 24 konteyner portakal sevk edilmektedir. Teslim şekli FOB Mersin Limanı olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; ürünü Mersin'e taşır, ihracat gümrüklemesini tamamlar ve gemiye yükleme sürecini üstlenir. Konteyner gemiye yüklendiği anda risk alıcı firmaya geçer.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Limana taşıma | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Gemiye yükleme | ||
| Navlun (gemi ücreti) | ||
| Sigorta | ||
| Varış limanında boşaltma | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Risk, malın gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. | ||
Klasik dökme deniz yükü, Alıcı firma kendi navlununu yönetiyorsa, Satıcı sigorta sürecini üstlenmek istemiyorsa
Konteyner taşımacılığı (FCA), Karayolu/havayolu
Yalnız deniz/iç su yolu · Sigorta: Zorunlu değil (genellikle alıcı yapar)
Kayseri'den Cezayir'e paletli mobilya sevk edilmektedir. Teslim şekli CFR Cezayir Limanı olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; ürünü Mersin Limanı'na taşır, ihracat gümrüklemesini tamamlar, gemiye yükler ve varış limanına kadar navlunu üstlenir. Risk ise mal gemiye yüklendiği anda alıcı firmaya geçer; sigorta süreci genellikle alıcı tarafından yürütülür.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Limana taşıma | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Gemiye yükleme | ||
| Navlun (gemi ücreti) | ||
| Sigorta | ||
| Varış limanında boşaltma | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Risk, malın gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer — FOB ile aynı nokta. Tek fark, CFR'de navlunun satıcı tarafından karşılanmasıdır. | ||
Dökme deniz yükü, Alıcı firma sigorta sürecini kendi yönetmek istiyorsa
Konteyner taşımacılığı (CPT), Karayolu/havayolu
Yalnız deniz/iç su yolu · Sigorta: Zorunlu — asgari ICC (C) kapsam
Hatay'dan Hamburg'a 20.000 litre zeytinyağı sevk edilmektedir. Teslim şekli CIF Hamburg Limanı olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; ürünü Mersin Limanı'na taşır, ihracat gümrüklemesini tamamlar, gemiye yükler, varış limanına kadar navlunu öder ve asgari ICC (C) kapsamında sigorta yaptırır. Risk ise mal gemiye yüklendiği anda alıcı firmaya geçer; olası hasarlarda sigorta tazminatı alıcıya ödenir.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Limana taşıma | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Gemiye yükleme | ||
| Navlun | ||
| Sigorta (asgari ICC C) | ||
| Varış limanında boşaltma | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Risk, malın gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer; oluşabilecek hasarda sigorta tazminatı alıcı firmaya ödenir. Satıcı firmanın yükümlülüğü sigortayı başlatmakla sınırlıdır. | ||
Deniz yolu ihracatı, Alıcı firma navlun ve sigortayı birlikte yönetmek istemiyorsa, "Her şey dahil" teklif yapısı, Klasik dökme/paletli yük
Karayolu/havayolu (CIP), Konteyner taşımacılığı (CIP daha uygun), Yüksek değerli mal
Tüm taşıma modları · Sigorta: Zorunlu değil
Konya'dan Stuttgart'a paketli ürün karayolu ile sevk edilmektedir. Teslim şekli CPT Stuttgart olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; taşıyıcı organizasyonunu sağlar, ihracat gümrüklemesini tamamlar, malı kamyona yükler ve Stuttgart'a kadar olan taşıma ücretini üstlenir. Risk, malın ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcı firmaya geçer; sigorta süreci alıcı tarafından yürütülür.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Taşıyıcıya teslim | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Taşıma ücreti (Stuttgart'a kadar) | ||
| Sigorta | ||
| Varışta boşaltma | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Alıcı deposuna teslim | ||
| Risk, malın ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer. Maliyet satıcıda kalmakla birlikte, taşıma sürecindeki risk alıcının sorumluluğundadır ve sigorta alıcı tarafından yapılır. | ||
CPT Stuttgart Yeni Depo gibi.
Karayolu, havayolu, demiryolu, Çok modlu taşımacılık, Avrupa içi ihracat
Alıcı firma sigortanın da dahil olmasını istiyorsa (CIP), Risk transferinin daha geç olması isteniyorsa (DAP)
Tüm taşıma modları · Sigorta: Zorunlu — ICC (A) geniş kapsam (Incoterms 2020 ile zorunlu hale getirildi)
Sakarya'dan Detroit'e yüksek değerli motor sensörü havayolu ile sevk edilmektedir. Teslim şekli CIP Detroit Havalimanı olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; taşıyıcı organizasyonunu sağlar, ihracat gümrüklemesini tamamlar, havayolu navlununu öder ve geniş kapsamlı ICC (A) sigortasını yaptırır. Maliyet ve sigorta varış noktasına kadar satıcıda kalsa da risk, malın havayolu şirketine teslim edildiği anda alıcıya geçer.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Havayolu şirketine teslim | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Taşıma ücreti | ||
| Sigorta (ICC A — yüksek) | ||
| Varışta boşaltma | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Alıcı deposuna teslim | ||
| Risk, malın ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer; ancak sigorta yükümlülüğü satıcıda olup geniş kapsamlı ICC (A) seviyesindedir. Bu, Incoterms 2020'nin önemli yeniliklerinden biridir. | ||
Konteyner ihracatı (CIF yerine önerilen), Havayolu, Karayolu yüksek değerli yük, Çok modlu taşımacılık
Klasik dökme deniz yükü (CIF yeterli olabilir)
Tüm taşıma modları · Sigorta: Zorunlu değil (satıcının tercihine bağlıdır)
Gebze'den Belgrad'a paletli kumaş sevk edilmektedir. Teslim şekli DAP Belgrad Depo olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; taşıyıcı organizasyonunu sağlar, ihracat gümrüklemesini tamamlar, malı varış deposunun önüne kadar ulaştırır. Boşaltma süreci ve ithalat gümrüklemesi alıcı firmanın sorumluluğundadır.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Taşıma (Belgrad'a kadar) | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Sigorta (opsiyonel — satıcı) | ||
| Varış yerine teslim | ||
| Boşaltma | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Depo içine yerleştirme | ||
| Risk, malın alıcının varış noktasına ulaştığı ve boşaltılmadan önceki anda alıcıya geçer. | ||
AB içi kapıdan kapıya teslimat, Karayolu Avrupa ihracatı, Alıcı firma ithalat gümrüklemesini kendi yürütüyorsa
Alıcı firma vergileri de üstlenmek istemiyorsa (DDP), Boşaltma satıcı tarafında olacaksa (DPU)
Tüm taşıma modları · Sigorta: Zorunlu değil (satıcının tercihine bağlıdır)
Tekirdağ'dan Münih'e 50 tonluk büyük ölçekli trafo sevk edilmektedir. Teslim şekli DPU Münih Şantiye olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; özel taşıma organizasyonunu sağlar, ihracat gümrüklemesini tamamlar, malı şantiyeye ulaştırır ve özel vinç ile boşaltma sürecini gerçekleştirir. Boşaltma tamamlandıktan sonra risk alıcı firmaya geçer.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Taşıma | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Sigorta (opsiyonel — satıcı) | ||
| Varış yerine teslim | ||
| Boşaltma (vinç/forklift) | ||
| İthalat gümrüğü + vergiler | ||
| Sonraki taşıma | ||
| Risk, boşaltma süreci tamamlandıktan sonra alıcıya geçer. DAP'tan tek farkı, boşaltma sürecinin satıcı tarafından üstlenilmesidir. | ||
Proje yükleri (trafo, makine), Satıcı firmanın vinç/ekipmanı mevcutsa, Şantiye teslimatı
Alıcı firmanın boşaltma ekipmanı mevcutsa (DAP daha pratik olabilir)
Tüm taşıma modları · Sigorta: Zorunlu değil (satıcının tercihine bağlıdır)
İstanbul'dan ABD'deki bireysel tüketiciye kozmetik ürün sevk edilmektedir. Teslim şekli DDP Chicago olarak belirlenmiştir. Satıcı firma; hava kargo organizasyonunu, ihracat gümrüklemesini, navlunu, ABD ithalat gümrüklemesini, FDA evraklarını, vergi ve harçları ve Chicago'ya kapıdan teslim sürecini tek elden üstlenir. Alıcı hiçbir sürece dahil olmaksızın teslimatı alır; DDP, satıcı sorumluluğunun en kapsamlı olduğu teslim şeklidir.
| Sorumluluk | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Paketleme | ||
| Taşıma | ||
| İhracat gümrüğü | ||
| Sigorta (opsiyonel) | ||
| İthalat gümrüğü | ||
| Vergi, KDV, harçlar | ||
| Varış teslim | ||
| Boşaltma | ||
| Risk, malın alıcı adresine ulaştığı ve boşaltılmadan önceki anda alıcıya geçer. Tüm taşıma maliyetleri ve gümrük vergileri satıcı firma tarafından karşılanır. | ||
B2C ve e-ticaret gönderileri (Etsy, Amazon FBA, Shopify), Küçük ölçekli paket gönderiler, Alıcının hiçbir sürece dahil olmak istemediği durumlar
Yüksek vergi oranlı ülkeler (ABD, AB, BAE; ciddi maliyet artışı), Özel ithalat lisansı gerektiren ürünler
En çok karıştırılan terimleri yan yana koyduk.
| FOB | CFR | CIF | |
|---|---|---|---|
| Navlun (gemi ücreti) | Alıcı | Satıcı | Satıcı |
| Sigorta | Alıcı | Alıcı | Satıcı (ICC C) |
| Risk geçiş noktası | Gemiye yüklendiğinde | Gemiye yüklendiğinde | Gemiye yüklendiğinde |
| Satıcı sorumluluğu | Orta | Yüksek | En yüksek |
| Alıcıya en kolay | — | — | ✅ |
| Çok modlu / konteyner | Kötü seçim | Kötü seçim | Kötü seçim |
| Formül | Mal + iç taşıma | FOB + navlun | CFR + sigorta |
Hatırlatma: Üçü de sadece deniz/iç su yolu içindir. Konteyner için FCA/CPT/CIP kullanılır.
| EXW | FCA | |
|---|---|---|
| Satıcı sorumluluğu | En düşük | Düşük |
| İhracat gümrüğü | Alıcı yapar | Satıcı yapar |
| Risk geçişi | Satıcı tesisinde | Belirlenen yerde taşıyıcıya |
| Konteyner uygun mu | Riskli | Çok uygun |
| Yabancı alıcı Türkiye'de gümrük yapabilir mi? | Sorunlu | Gerek yok |
Pratik öneri: EXW yerine FCA tercih edin. Satıcı sadece ihracat gümrüğünü ekstradan yapar, gerisi alıcıda kalır — ama anlaşmazlık riski çok azalır.
| DAP | DPU | DDP | |
|---|---|---|---|
| Taşıma (varışa kadar) | Satıcı | Satıcı | Satıcı |
| Boşaltma | Alıcı | Satıcı | Alıcı |
| İthalat gümrüğü | Alıcı | Alıcı | Satıcı |
| Vergi/gümrük harçları | Alıcı | Alıcı | Satıcı |
| Satıcı yükü | Yüksek | Yüksek | En yüksek |
| Tipik kullanım | AB içi, karayolu | Proje yükü | B2C, e-ticaret |
Dikkat: DDP'de yüksek vergi olan ülkelerde (ABD, AB, BAE) maliyet şoku oluşabilir. Vergileri fiyatınıza eklemeyi unutmayın.
Incoterms 2020 hakkında en çok merak edilen sorular.
Incoterms, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayınlanan ve uluslararası ticarette satıcı ile alıcı arasında kimin neyi yapacağını tanımlayan 11 standart kodtur. 2020 versiyonu şu an geçerlidir. Faturalarda, sözleşmelerde ve gümrük beyannamelerinde kullanılır. Doğru Incoterm seçimi maliyet, risk ve sigorta sorumluluğunu net belirler.
FOB ve CIF her ikisi de sadece deniz yolu içindir ve risk her ikisinde de mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçer. Fark: FOB'da navlunu ve sigortayı alıcı öder; CIF'te ise satıcı hem navlunu hem de (asgari ICC C kapsam) sigortayı öder. Formül: CIF = CFR + sigorta.
EXW satıcı için en rahat tutumdur ama Türkiye'de kullanmak risklidir çünkü ihracat gümrüğünü yabancı alıcı yapamayabilir. EXW yerine FCA daha yaygın önerilir; FCA'da satıcı en azından ihracat gümrüğünü yapar.
DDP (Delivered Duty Paid), "gümrük vergileri ödenmiş teslim" anlamına gelir. Bu Incoterm'de ithalat gümrük vergileri, KDV ve diğer ithalat ücretleri satıcı tarafından ödenir. Yüksek vergi olan ülkelerde DDP kullanmak satıcı için maliyet şoku yaratabilir.
Incoterms 2020 konteyner taşımacılığı için CIP (veya FCA/CPT) önerir, FOB veya CIF DEĞİL. Çünkü FOB ve CIF risk geçişini "mal gemiye yüklendiği an" olarak tanımlar; konteynerde mal limana erken gelir, FOB bu durumu karşılamaz. Konteyner ihracatında CIP veya FCA doğru seçimdir.
En önemli farklar: (1) DAT (Delivered At Terminal) kaldırıldı, yerine DPU geldi. (2) CIP'te sigorta seviyesi ICC (A) yüksek kapsama yükseltildi. (3) FCA'da "On Board" notasyonu eklenebilir — akreditif ile uyum kolaylaştı.
Türkiye ihracatında en yaygın: FOB (deniz yolu), CIF (deniz, sigorta dahil teklif), FCA (konteyner ve karayolu), CPT/CIP (Avrupa'ya karayolu) ve DAP (AB içi teslimat). İthalatta ise FOB ve EXW satın alma maliyeti karşılaştırması için sık kullanılır.
Sadece iki Incoterm sigortayı zorunlu kılar: CIF (deniz/iç su yolu — ICC C asgari kapsam) ve CIP (tüm modlar — ICC A yüksek kapsam, 2020'den itibaren). Diğer Incoterm'lerde sigorta opsiyoneldir ve genelde alıcı yaptırır.
Riski en erken devreden EXW satıcı için en rahat olanıdır. Ancak yeni alıcılarda FCA daha güvenlidir çünkü ihracat gümrüğünü satıcı yapar. DDP ise satıcı için en zor olanıdır — tüm maliyet, vergi ve risk satıcıdadır.
Standart yazım: 3 harfli kod + varış/teslim yeri + ülke + Incoterms 2020 ibaresi. Örnekler: FOB Mersin Limanı, Türkiye (Incoterms 2020), CIF Hamburg Limanı, Almanya (Incoterms 2020), DDP Berlin, Almanya (Incoterms 2020). Versiyon belirtmek (2020) zorunludur.
İhracat veya ithalat operasyonunuzda hangi teslim şeklinin uygun olduğuna karar verirken DRC Lojistik uzmanları size yardımcı olsun. Tedarik zinciri, sigorta ve gümrük süreçlerinde 15+ yıl deneyim.